Fundacje rodzinne pod lupą Ministerstwa Finansów.
Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji przepisów podatkowych dotyczących fundacji rodzinnych (UD447). Projekt bez wątpienia wpisuje się w zapowiadany przez resort kierunek „uszczelniania” systemu i ograniczania wykorzystywania fundacji rodzinnych do celów innych niż sukcesyjne.
Ministerstwo wprost wskazuje, że projekt jest odpowiedzią na zidentyfikowane mechanizmy wykorzystywania instytucji fundacji rodzinnej niezgodnie z celem ustawy. W uzasadnieniu do omawianego projektu wprost czytamy, że „zaobserwowano przypadki wykorzystywania fundacji rodzinnych jako instrumentów umożliwiających uzyskiwanie korzyści podatkowych poprzez zmianę formy prawnej prowadzenia działalności przy zachowaniu ekonomicznej tożsamości uzyskiwanych dochodów.”
Projekt przewiduje zarówno rozwiązania uszczelniające, jak i kilka zmian korzystnych dla podatników. Poniżej przedstawiamy najważniejsze propozycje.
- Wyższe opodatkowanie wypłat z fundacji rodzinnej
Jedną z najbardziej odczuwalnych zmian ma być podwyższenie stawki CIT od świadczeń wypłacanych beneficjentom, ukrytych zysków oraz majątku otrzymywanego w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej. Stawka podatku wzrośnie z 15% do 19%.
Oznacza to zmniejszenie efektywności podatkowej fundacji rodzinnych, szczególnie w przypadku struktur, których celem jest gromadzenie i późniejsza dystrybucja majątku do beneficjentów.
- Powrót zasady „lock-up” dla składników majątku
Projekt zakłada wprowadzenie 36-miesięcznego okresu utrzymywania określonych składników majątku w fundacji rodzinnej. Jeżeli fundacja sprzeda majątek wniesiony do niej przez fundatora, otrzymany nieodpłatnie lub nabyty od podmiotów powiązanych przed upływem 36 miesięcy od końca roku, w którym został on wniesiony do fundacji, preferencyjne zasady opodatkowania nie będą miały zastosowania.
Jednocześnie przewidziano istotny przepis przejściowy: nowe zasady mają dotyczyć wyłącznie składników majątku wniesionych do fundacji po 31 grudnia 2026 r.
- Koniec preferencji dla struktur transparentnych podatkowo
Ministerstwo planuje wyłączyć możliwość korzystania ze zwolnienia CIT przez fundacje rodzinne osiągające przychody za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo, w tym przede wszystkim spółek niebędących osobami prawnymi.
Projektowana zmiana jest odpowiedzią na obserwowaną w praktyce tendencję do lokowania działalności operacyjnej poza samą fundacją rodzinną, przy jednoczesnym zachowaniu korzyści podatkowych przewidzianych dla fundacji. Obecnie fundacja może uczestniczyć w strukturach wykorzystujących podmioty transparentne podatkowo, za pośrednictwem których prowadzona jest faktyczna działalność gospodarcza. W ocenie Ministerstwa prowadzi to do sytuacji, w której preferencyjny reżim podatkowy przeznaczony dla podmiotów zarządzających majątkiem rodzinnym jest wykorzystywany do działalności wykraczającej poza sukcesyjny cel fundacji.
- Najem nieruchomości pod lupą
Projekt doprecyzowuje zasady opodatkowania przychodów z najmu nieruchomości. Zwolnienie podatkowe ma obejmować wyłącznie sytuacje, gdy fundacja wynajmuje nieruchomości mieszkalne bezpośrednio osobom fizycznym na ich cele mieszkaniowe.
W praktyce oznacza to opodatkowanie nie tylko najmu krótkoterminowego, ale również szeregu modeli najmu realizowanych pośrednio lub mających charakter komercyjny. Resort chce jednoznacznie wyeliminować wątpliwości dotyczące możliwości korzystania ze zwolnienia w tego typu przypadkach.
- Fundacje rodzinne objęte regulacjami CFC i exit tax
Kolejną istotną zmianą jest objęcie fundacji rodzinnych przepisami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC) oraz podatkiem od niezrealizowanych zysków (exit tax). Oznacza to odejście od obecnego wyłączenia fundacji rodzinnych spod tych regulacji.
Zmiana może mieć szczególne znaczenie dla fundacji posiadających aktywa lub struktury zagraniczne.
- Więcej „ukrytych zysków”
Projekt znacząco rozszerza katalog zdarzeń uznawanych za ukryte zyski. W szczególności dotyczyć ma to:
-
- pożyczek udzielanych fundatorowi lub podmiotom powiązanym,
- umorzonych należności wobec fundatora, beneficjentów oraz podmiotów powiązanych,
- należności, które uległy przedawnieniu.
W praktyce oznacza to dalsze ograniczanie możliwości transferowania wartości ekonomicznych z fundacji do osób powiązanych bez bieżącego opodatkowania.
- Możliwość neutralnego wycofania części majątku
Przewidziano również możliwość podatkowo neutralnego wycofania do końca 2027 r. określonych nieruchomości oraz wybranych praw majątkowych, które zostały wcześniej wniesione do fundacji rodzinnej
Co oznaczają projektowane zmiany?
Propozycje Ministerstwa Finansów stanowią wyraźny sygnał, że fundacja rodzinna ma być postrzegana przede wszystkim jako instrument sukcesyjny, a nie narzędzie planowania podatkowego. Największe znaczenie dla praktyki będą miały prawdopodobnie: wzrost stawki podatku z 15% do 19%, wprowadzenie 36-miesięcznego okresu utrzymywania aktywów oraz ograniczenie możliwości wykorzystywania podmiotów transparentnych podatkowo.
Na obecnym etapie jest to jedynie projekt, jednak właściciele firm i fundatorzy już teraz powinni przeanalizować wpływ proponowanych zmian na istniejące oraz planowane struktury sukcesyjne. W szczególności warto zweryfikować planowane aporty składników majątku do fundacji oraz przyszłe transakcje sprzedaży aktywów.
