Projekt nowelizacji CIT i PIT 2026

mar 20, 2026 | artykuły, blog

Dnia 16 marca 2026 r. opublikowano projekt ustawy przewidujący zmiany m.in. w przepisach o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) oraz podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT). Aktualnie projekt znajduje się na etapie opiniowania.

W dalszej części przedstawiamy wybrane – w naszej ocenie najistotniejsze – zagadnienia wynikające z proponowanych zmian. Dla przejrzystości zostały one pogrupowane tematycznie, w szczególności w obszarach dotyczących IP Box, estońskiego CIT oraz relacji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

1. Zmiany związane z opodatkowaniem transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi:

Powrót do pomysłu ukrytej dywidendy?

Projekt wprowadza przepisy ograniczające zaliczanie do kosztów podatkowych wydatków traktowanych jako „ukryta dywidenda”.

Nowe przepisy przewidują, że niektóre wydatki ponoszone przez spółkę na rzecz podmiotów powiązanych (np. wspólników lub firm z nimi powiązanych) nie będą mogły być zaliczane do kosztów podatkowych.

Ustawodawca chce ograniczyć sytuacje, w których zysk ze spółki jest „wyprowadzany” w inny sposób niż poprzez dywidendę – np. poprzez:

    • usługi doradcze świadczone przez wspólnika,
    • inne świadczenia realizowane przez podmioty powiązane.

Dotychczas takie wydatki często:

    • były kosztem podatkowym dla spółki (czyli obniżały CIT),
    • a jednocześnie były opodatkowane niższą stawką po stronie wspólnika (np. ryczałtem 8,5%).

2. Propozycja zmian dla ryczałtowców:

Wyższa stawka dla transakcji z podmiotami powiązanymi.

Projekt zakłada wprowadzenie stawki 17% dla przychodów uzyskiwanych m.in. z:

    • najmu i dzierżawy,
    • umów dotyczących własności intelektualnej,

jeżeli są one realizowane na rzecz podmiotów powiązanych.

Dodatkowe opodatkowanie przychodów z najmu. W przypadku najmu na rzecz podmiotów powiązanych: przychody do 100 tys. zł będą opodatkowane według podstawowych zasad, z kolei nadwyżka ponad ten limit będzie objęta stawką 15%.

3. Zmiany w IP Box:

IP Box – minimalny poziom zatrudnienia.

Projekt wprowadza nowy warunek korzystania z ulgi IP Box – aby skorzystać z preferencji, podatnik będzie musiał spełnić jeden z poniższych warunków:

    • zatrudniać co najmniej 3 osoby na umowę o pracę przez większość roku (minimum 300 dni), lub
    • ponosić odpowiednio wysokie koszty wynagrodzeń dla co najmniej 3 osób (na określonym poziomie powiązanym z przeciętnym wynagrodzeniem).

Dodatkowo osoby te nie mogą być podmiotami powiązanymi z podatnikiem. Celem proponowanej zmiany jest przesunięcie ulgi w stronę większych, bardziej zorganizowanych podmiotów oraz ograniczenie wykorzystywania jej wstecz poprzez korekty podatkowe.

Danina solidarnościowa a IP Box – dochody objęte preferencyjną stawką 5% (IP Box) będą wliczane do podstawy daniny solidarnościowej.

4. Zmiany w estońskim CIT (ryczałt od dochodów spółek):

Wprowadzenie definicji „wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą”.

Projekt wprowadza definicję, zgodnie z którą wydatkami niezwiązanymi z działalnością gospodarczą są w szczególności:

    • Wydatki poniesione w innym celu niż osiągnięcie przychodów, zachowanie źródła przychodów, zabezpieczenie źródła przychodów.
    • Wszelkiego rodzaju opłaty i należności publicznoprawne o charakterze sankcyjnym, czyli np.: kary, grzywny, sankcje administracyjne lub podatkowe.

Doprecyzowanie definicji „ukrytych zysków”.

W uzasadnieniu do projektu nowelizacji, wskazano, że dotychczasowe przepisy były nieprecyzyjne i powodowały liczne wątpliwości – w szczególności w zakresie tego, kiedy dane świadczenie na rzecz wspólnika powinno być uznane za tzw. ukryty zysk. Wobec czego, w projekcie usunięto niejasne kryterium „związku z prawem do udziału w zysku”, a jednocześnie wprost wskazano, że za ukryte zyski mogą być uznane m.in.:

„wszelkiego rodzaju opłaty i należności:

    • wynikające z umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze, 
    • za korzystanie lub prawo do korzystania z praw lub wartości, o których mowa w art. 16b ust. 1 pkt 4-7,
    • z tytułu świadczeń doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, usług pośrednictwa, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń, oraz świadczeń o podobnym charakterze, oraz 

wynagrodzenie wypłacone wspólnikowi z tytułu powtarzających się świadczeń niepieniężnych.”

Jednocześnie wprowadzono dodatkowe doprecyzowanie – z kategorii ukrytych zysków wyłączono m.in.:

    • zakup towarów, materiałów i surowców wykorzystywanych w działalności,
    • zakup usług, które są dalej odsprzedawane lub służą do wytworzenia oferowanych produktów/usług.

Likwidacja możliwości zmiany formy opodatkowania na ryczałt przed końcem roku podatkowego.

Projekt zakłada wyłączenie możliwości wejścia w estoński CIT „w trakcie roku”.

Uznawanie sprawozdań finansowych podpisanych po terminie.

Sprawozdania sporządzane na potrzeby wejścia w estoński CIT będą uznawane za prawidłowe nawet wtedy, gdy zostaną podpisane po terminie przez kierownika jednostki lub osobę prowadzącą księgi.

Domniemanie dotyczące momentu rozpoznania dystrybucji zysku netto po wyjściu z estońskiego CIT.

Dotychczas podatek od zysków wypracowanych w okresie estońskiego CIT był płacony dopiero w momencie ich wypłaty, co w praktyce pozwalało na znaczne odroczenie opodatkowania oraz przypisywanie wypłat do zysków z wcześniejszych okresów. Po zmianie przyjmuje się, że każda wypłata zysku po wyjściu z estońskiego CIT jest w pierwszej kolejności traktowana jako wypłata zysków z tego okresu. W konsekwencji oznacza to obowiązek zapłaty podatku niezależnie od tego, kiedy zysk faktycznie został wypracowany. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której z uchwały o podziale zysku jednoznacznie wynika, że wypłata dotyczy zysków sprzed okresu estońskiego CIT – w takim przypadku możliwe jest uniknięcie opodatkowania na nowych zasadach.

Liberalizacja warunku zatrudnienia w ryczałcie od dochodów spółek.

Dotychczas przepisy nie pozwalały łączyć różnych form zatrudnienia – należało mieć albo 3 osoby na umowie o pracę, albo 3 osoby na umowach cywilnoprawnych. W praktyce oznaczało to, że np. 2 osoby na zleceniu i 1 na etacie nie spełniały warunku. Po zmianie możliwe będzie łączenie tych form – wynagrodzenia z umów o pracę i innych umów będą sumowane. Na ten moment projekt znajduje się na etapie opiniowania i może ulec zmianom, będziemy Pana informować na bieżąco o postępach w pracach nad projektem oraz o ewentualnych zmianach w zakresie przepisów o estońskim CIT.

5. Amortyzacja w spółkach nieruchomościowych.

Projekt wprowadza:

    • Zakaz amortyzacji nieruchomości klasyfikowanych jako inwestycje długoterminowe w bilansie.
    • Celem jest ograniczenie tworzenia sztucznej tarczy podatkowej i zwiększenie spójności między wynikiem finansowym a dochodem podatkowym.

Zakaz zmiany stawek amortyzacyjnych po terminie złożenia zeznania.

    • Wybór stawki amortyzacyjnej będzie musiał być dokonany do terminu złożenia zeznania podatkowego za dany rok.
    • Celem jest zapobieganie retroaktywnym zmianom, które pozwalały sztucznie obniżać koszty w celu optymalizacji podatkowej.
    • Regulacja nie odbiera podatnikom swobody wyboru stawki, ale jasno określa moment podjęcia decyzji.

Projekt przewiduje szereg istotnych zmian podatkowych, które mogą wpłynąć na sposób rozliczeń oraz prowadzenia działalności. Na tym etapie są to jeszcze propozycje legislacyjne i nie jesteśmy w stanie ocenić jaki będzie ich ostateczny kształt i czy w ogóle wejdą w życie, niemniej już teraz warto mieć świadomość kierunku planowanych zmian i ich potencjalnych konsekwencji.

W przypadku pytań lub potrzeby analizy skutków zmian zapraszamy do kontaktu.

Plan ogólny zamiast studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego

mar 16, 2026 | artykuły, blog

Plan ogólny zamiast studium 

Już w tym roku sporządzane przez gminy studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego przestaną obowiązywać i zostaną zastąpione przez plany ogólne. Przeprowadzana reforma planistyczna zobowiązuje bowiem gminy do uchwalenia do 1 lipca 2026 roku planów ogólnych jako podstawowych dokumentów planistycznych. Rada Ministrów proceduje obecnie projekt, aby wydłużyć ten termin do 1 września.  

W przeciwieństwie do studium, które jest wyłącznie wewnętrznym dokumentem i nie ma charakteru aktu prawa miejscowego, plan ogólny jest aktem prawa miejscowego.   

Plan ogólny powinien zawierać politykę przestrzenną gminy i wyznaczać w niej strefy planistyczne. Na jego podstawie i w oparciu o jego wytyczne, mają być natomiast przyjmowane miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego i wydawane decyzje o warunkach zabudowy.  

Zmiany w zakresie wydawania WZ 

Od 1 lipca 2026 roku (o ile przepisy nie wydłużą terminu) decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (tzw. „WZ”) będą mogły być wydane wyłącznie dla tych nieruchomości gruntowych, które w planie ogólnym znajdą się w obszarze uzupełnienia zabudowy („OUZ”).  

Obszar taki wyznacza gmina, jednak musi on spełniać określone kryteria – przede wszystkim obejmować skupisko minimum pięciu budynków, z których każdy położony jest nie dalej niż 100 metrów od obrysu przynajmniej jednego innego obiektu należącego do tego samego skupiska. W praktyce oznacza to, że wiele działek – szczególnie położonych na peryferiach gmin lub w niemal niezamieszkanych rejonach – nie zostanie zaliczonych do obszaru uzupełnienia zabudowy, mimo że obecnie wciąż można na nich realizować inwestycje budowlane. 

Warto zauważyć, że takie ograniczenia mogą dotknąć bardzo dużą liczbę nieruchomości. Według danych miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego obejmują jedynie 32-34% powierzchni kraju. Na pozostałych terenach o możliwości zabudowy nadal decydują wyłącznie decyzje o warunkach zabudowy. 

Oznacza to, że istotnie spaść może liczba wydawanych WZ, a znaczna część gruntów w Polsce będzie objęta wyłącznie planem ogólnym 

Jak ta zmiana wpłynie na opodatkowanie VAT dostawy gruntów niezabudowanych?  

Zgodnie z ustawą o VAT zwalnia się z opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowalne. Przepisy wyjaśniają, że terenami budowlanymi są grunty przeznaczone pod zabudowę zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego planu – zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.  

Do tej pory, w sytuacjach, gdy dla danego terenu brak było zarówno miejscowego planu, jak i decyzji WZ, a jedynym obowiązującym dokumentem było studium, zarówno organy podatkowe, jak i sądy stwierdzały, że nawet jeśli studium przewiduje, że na danym terenie można wznieść zabudowę, nie ma ono znaczenia dla celów opodatkowania VAT. W konsekwencji, dostawa gruntu, nieobjętego ani miejscowym planem, ani WZ, może korzystać ze zwolnienia z VAT.  

Czy taka wykładnia utrzyma się względem planów ogólnych?  

Wydaje się, że tak.  

Formalnie, przepisy ustawy o VAT odwołują się bowiem wyłącznie do przeznaczenia terenu w miejscowym planie, a w przypadku jego braku, w decyzji WZ. Nie zawierają one postanowień dotyczących planu ogólnego i na ten moment nie jest planowana ich nowelizacja. Podstawowa, literalna wykładania ustawy o VAT prowadziłaby więc do wniosku, że postanowienia planu ogólnego powinny pozostawać bez znaczenia dla opodatkowania VAT dostawy terenów niezabudowanych. W konsekwencji, dla opodatkowania VAT plan ogólny powinien mieć takie znaczenie, jakie ma studium, czyli w zasadzie żadne.  

Niemniej – czy taką wykładnię przyjmą sądy administracyjne i organy podatkowe?  

Powinny. Trudno bowiem znaleźć uzasadnienie dla innej interpretacji. Niemniej, nie można wykluczyć, że z uwagi na fakt, że plan ogólny, w przeciwieństwie do studium, jest aktem prawa miejscowego, organy podatkowe będą próbowały wnioskować, że ma on znaczenie dla opodatkowania VAT. Taka, potencjalna interpretacja mogłaby też być podyktowana względami ekonomicznymi. Trudniejsze pozyskiwanie WZ i brak planów miejscowych mogłyby prowadzić do sytuacji, w której dostawa pewnej części sprzedawanych działek z uwagi na objęcie wyłącznie planem ogólnym, nawet jeśli wynikałoby z niego ich przeznaczenie budowlane, korzystałaby ze zwolnienia z VAT. 

Istotą art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT i będącego jego podstawą art. 135 ust. 1 lit. k Dyrektywy VAT jest natomiast zwolnienie z opodatkowania dostawy terenów niezabudowanych, innych niż tereny budowlane.  

Z tego powodu, pomimo braku zmian w przepisach, może okazać się, że ich interpretacja ulegnie zmianie. Jeśli więc planujecie Państwo sprzedaż działki niezabudowanej, dla której brak jest miejscowego planu i decyzji o warunkach zabudowy, po uchwaleniu planu ogólnego, zapraszamy do kontaktu. Pomożemy w analizie, czy plan ogólny wpłynie na konsekwencje sprzedaży w VAT oraz w razie potrzeby w przygotowaniu wniosku o interpretację indywidualną.  

KSeF 2026

mar 16, 2026 | artykuły, blog

Ostatnie miesiące upłynęły przedsiębiorcom pod znakiem jednego hasła: KSeF. Reforma wprowadzająca elektroniczne fakturowanie w praktyce stała się jednym z największych wyzwań organizacyjnych i technologicznych ostatnich lat. 

Choć luty miał być jedynie pierwszym etapem wdrożenia systemu, szybko pokazał, jak wiele podmiotów nie przygotowało się do zmian z odpowiednim wyprzedzeniem. Część firm zobowiązanych do korzystania z KSeF nie zdążyła z implementacją i wciąż kontynuuje dotychczasowy sposób wystawiania faktur, informując swoich klientów, że rozwiązanie tymczasowe pozostaje dla nich właściwe, i że jest to akceptowalna praktyka.  

Luty – obowiązek odbierania faktur z KSeF dla wszystkich 

Choć obowiązek wystawiania faktur w KSeF od lutego objął przede wszystkim duże przedsiębiorstwa, to wszyscy, którzy realizują transakcję z większymi podatnikami, niezależnie od wielkości własnych obrotów, powinni od tego momentu pobierać i odczytywać faktury trafiające do systemu.

Co to oznacza w praktyce?

Podmioty, które nie musiały jeszcze wdrożyć elementu sprzedażowego, muszą i tak radzić sobie z odbiorem faktur. Innymi słowy: KSeF dotyczy już każdego w jego codziennej pracy. 

Kwiecień – druga tura obowiązków 

Kolejny etap reformy rusza już w kwietniu. To moment, w którym niemal wszystkie pozostałe podmioty będą musiały wystawiać faktury w KSeF. 

Co to oznacza w praktyce?  

Przede wszystkim to, że przedsiębiorcy powinni być gotowi na pełną integrację z KSeF i dostosowanie procesów nie tylko do odbierania, ale także do wystawiania faktur.  

Co więcej, wszelkie braki organizacyjne i systemowe mogą realnie zacząć blokować pracę działów księgowo-finansowych, a także negatywnie wpływać na funkcjonowanie biznesu i cash flow.  

Wdrażamy KSeF u naszych klientów i widzimy realne wyzwania 

Nasze wspólne wdrożenia z przedsiębiorcami jasno pokazują, gdzie pojawiają się najważniejsze wyzwania, oraz potwierdzają, że firmy często dostrzegają je dopiero w praktyce — w realnej pracy z KSeF, zarówno przy wystawianiu, jak i odbiorze faktur. 

Wnioski z naszej pracy przedstawimy podczas webinaru – KSeF: Doświadczenia dużych firm i lekcje dla MŚP przed kwietniowym startem. 

Nie będziemy rozmawiać wyłącznie o tym, co już znamy z mediów. Opowiemy o realnych problemach, wyzwaniach i doświadczeniach przedsiębiorców.  

Porozmawiamy na temat tego, jakie wnioski nasuwają się po pierwszym miesiącu funkcjonowania z KSeF oraz jakie decyzje warto podjąć jeszcze przed startem. 

Zapisz się już teraz! 👉 KSeF: Doświadczenia dużych firm i lekcje dla MŚP przed kwietniowym startem  

Program motywacyjny w PIT

mar 13, 2026 | artykuły, blog

Programy motywacyjne oparte na akcjach od lat cieszą się dużym zainteresowaniem zarówno wśród pracodawców, jak i osób współpracujących ze spółkami. W praktyce bardzo często pojawia się założenie, że skoro mamy do czynienia z „programem motywacyjnym”, to automatycznie zastosowanie znajdzie preferencja z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT (odroczenie opodatkowania do momentu zbycia akcji przez pracownika).  

Tymczasem rzeczywistość podatkowa jest znacznie bardziej złożona: nie każdy program nazwany „motywacyjnym” spełnia ustawową definicję, a to oznacza, że moment opodatkowania (i źródło przychodu) mogą być inne niż oczekiwane. 

Co w praktyce daje art. 24 ust. 11 ustawy o PIT? 

Zgodnie z art. 24 ust. 11 ustawy o PIT, jeżeli w wyniku realizacji programu motywacyjnego podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje spółki akcyjnej (lub spółki dominującej), przychód powstaje dopiero w momencie odpłatnego zbycia tych akcji. 

W uproszczeniu: mamy tu odroczenie opodatkowania i zamiast podatku na etapie przyznania/objęcia akcji, obowiązek podatkowy „przesuwa się” na moment sprzedaży. Dochód ustala się wtedy jako różnicę między przychodem ze zbycia a kosztami (art. 24 ust. 11a ustawy o PIT) 

To rozwiązanie bywa bardzo korzystne, ale warunek jest jeden: musi to być program motywacyjny w rozumieniu ustawy, a nie tylko „program motywacyjny” w rozumieniu biznesowym. 

Kiedy mamy do czynienia z programem motywacyjnym w rozumieniu ustawy? 

Definicję zawiera art. 24 ust. 11b ustawy o PIT. Zgodnie z nim, byśmy mieli do czynienia z programem motywacyjnym musza zostać spełnione następujące warunki:  

    • Forma prawna spółki – co do zasady chodzi o spółkę akcyjną (ustawa przewiduje odpowiednie stosowanie również do prostej spółki akcyjnej – art. 24 ust. 12b), 
    • Uchwała walnego zgromadzenia – brak takiej uchwały może wykluczać zastosowanie preferencji, 
    • Charakter świadczenia/ źródło przychodu uczestnika – podatnik uzyskuje świadczenie lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 (stosunek pracy i pokrewne) lub art. 13 (działalność wykonywana osobiście), 
    • Realne objęcie lub nabycie akcji – program musi finalnie prowadzić do faktycznego objęcia/nabycia akcji, akcje są wyemitowane przez spółkę mającą siedzibę lub zarząd znajdują się na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub państwa, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, 
    • Objęte/nabyte akcje powinny zostać “wydane” w ramach realizacji instrumentów finansowych lub innych praw majątkowych.  

Wniosek? Nazwa programu nie przesądza jeszcze o preferencji. 

B2B a program motywacyjny: gdzie najczęściej zaczynają się schody? 

Z naszego doświadczenia wynika, że w praktyce szczególne wątpliwości pojawiają się w przypadku osób współpracujących na podstawie umów B2B, zwłaszcza biorąc pod uwagę, jak powszechna jest dziś ta forma współpracy. 

Kluczowe znaczenie ma jednak przesłanka, zgodnie z którą ww. forma opodatkowania jest możliwa do wdrożenia, jeżeli akcje są przyznawane w ramach stosunku pracy lub działalności wykonywanej osobiście. Tym samym, w przypadku współpracy w oparciu o umowę B2B (przychód z działalności gospodarczej) nie sposób mówić o spełnieniu kluczowej przesłanki.  

Ciężko tez uznać niespełnienie tej przesłanki za wyjątek od reguły, który mógłby zostać zaakceptowany, bowiem NSA w wyroku z dnia 28 listopada 2025 r. (II FSK 262/23) powołał się na literalne brzmienie omawianego przepisu wskazując, że art. 24 ust. 11b Ustawy o PIT ustanawia wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, a wyjątki nie mogą być interpretowane rozszerzająco.  

„Jednostki”, phantom shares i inne konstrukcje – czy to zawsze akcje? 

Kolejna istotna kwestia dotyczy programów, w których uczestnicy otrzymują tzw. jednostki uczestnictwa, phantom shares czy inne prawa rozliczane pieniężnie. 

Jeżeli program w rzeczywistości nie prowadzi do objęcia lub nabycia akcji przez uczestników, lecz przewiduje jedynie wypłatę świadczenia pieniężnego (np. uzależnionego od wartości spółki), nie spełnia on podstawowej przesłanki programu motywacyjnego opartego na akcjach. 

Mając na uwadze wskazany powyżej wyrok NSA oraz utrwaloną praktykę interpretacyjną dotyczącą przesłanek zastosowania omawianej preferencji podatkowej, należy uznać, że w takim przypadku nie dochodzi do realizacji programu spełniającego wymogi ustawowe. 

W konsekwencji program taki nie mieści się w definicji programu motywacyjnego określonej w art. 24 ust. 11b ustawy o PIT.  

Warto również pamiętać, że warunki przewidziane w ustawie muszą zostać spełnione łącznie. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednego z nich może skutkować brakiem możliwości uznania danego rozwiązania za program motywacyjny w rozumieniu przepisów ustawy o PIT, a w konsekwencji brakiem możliwości zastosowania preferencji przewidzianej w art. 24 ust. 11 ustawy o PIT.  

Co to oznacza w praktyce, jeśli preferencja nie zadziała? 

Jeżeli program nie spełnia ustawowych warunków, moment powstania przychodu oraz jego kwalifikacja podatkowa mogą być inne niż w przypadku preferencyjnego rozliczenia. Przychód może powstać wcześniej (np. w momencie realizacji prawa lub otrzymania akcji) i zostać zakwalifikowany do innego źródła przychodów – w zależności od relacji uczestnika ze spółką oraz konstrukcji programu (np. stosunek pracy, działalność wykonywana osobiście lub działalność gospodarcza). 

W praktyce skutki podatkowe mogą być różne i wymagają każdorazowej analizy konkretnego programu oraz sytuacji uczestnika, w szczególności w zakresie momentu opodatkowania oraz właściwego źródła przychodu. 

Nie podlega więc wątpliwościom, że każdorazowo konieczna jest szczegółowa analiza: 

    • formy prawnej spółki, 
    • treści uchwał i dokumentów programowych, 
    • charakteru praw przyznawanych uczestnikom, 
    • statusu podatkowego uczestników (etat, kontrakt menedżerski, B2B), 
    • a także relacji między spółką organizującą program a podmiotem wypłacającym wynagrodzenie. 

Nasze wsparcie 

Jeśli mają Państwo wątpliwości, czy dany program rzeczywiście spełnia warunki z art. 24 ust. 11–11b ustawy o PIT (albo dotyczy uczestników B2B / phantom shares / innych „unitów”), warto sprawdzić to jeszcze przed rozliczeniem bowiem różnice w kwalifikacji potrafią oznaczać zupełnie inny moment opodatkowania i inne źródło przychodu. 

Chętnie sporządzimy dla państwa opinię podatkową na podstawie analizy dokumentów programu oraz wszelkich ryzyk oraz opracujemy i przeprowadzimy Państwa przez cały proces złożenia wniosku o interpretację indywidualną, tak aby uzyskać możliwie wysoki poziom pewności co do skutków podatkowych w konkretnym modelu programu i dla konkretnych uczestników. 

Czy PIP może przekształcić B2B w umowę o pracę?

lut 23, 2026 | artykuły, blog

Projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy przyjęty przez Radę Ministrów 17 lutego 2026 r. może istotnie zmienić sposób oceny modeli zatrudnienia stosowanych przez przedsiębiorców w Polsce. 

Najważniejszą zmianą jest przyznanie inspektorom pracy uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy. W praktyce oznacza to odejście od dotychczasowego modelu, w którym rozstrzygnięcie tego rodzaju sporów pozostawało niemal wyłącznie domeną sądów pracy. 

Zmiana ta wpisuje się w szerszy europejski trend ograniczania pozornego samozatrudnienia oraz wzmacniania ochrony pracowniczej. 

1. Od kontroli formalnej do oceny rzeczywistego modelu współpracy 

Dotychczas ryzyko reklasyfikacji współpracy B2B materializowało się głównie w sporze sądowym inicjowanym przez pracownika lub ZUS. Nowelizacja wprowadza nową dynamikę – to organ kontrolny będzie mógł samodzielnie ukształtować sytuację prawną stron. 

Decyzja PIP będzie mogła zostać wydana, jeżeli sposób wykonywania pracy wskazuje na cechy stosunku pracy, w szczególności: 

    • podporządkowanie organizacyjne, 
    • wykonywanie pracy w określonym czasie i miejscu, 
    • odpłatność, 
    • działanie w strukturze pracodawcy. 

W praktyce oznacza to przesunięcie punktu ciężkości z treści umowy na faktyczne funkcjonowanie współpracy w organizacji. 

2. Decyzja administracyjna bez skutku wstecznego – ale nie bez ryzyka 

Najnowsza wersja projektu przewiduje istotne ograniczenie kompetencji PIP (w porównaniu do poprzednich wersji): decyzja administracyjna nie będzie wywoływać skutków retroaktywnych. 

Konsekwencje pracownicze, podatkowe i składkowe powstaną zasadniczo od momentu wydania decyzji. Ustalenie stosunku pracy za okresy wcześniejsze pozostanie wyłączną kompetencją sądu pracy. 

Z perspektywy przedsiębiorców oznacza to jednak jedynie częściowe ograniczenie ryzyka. Decyzja PIP może bowiem: 

    • stać się punktem wyjścia do roszczeń pracowniczych, 
    • inicjować dalsze postępowania sądowe, 
    • zwiększać prawdopodobieństwo kontroli innych organów. 

3. Nowy model postępowania  

Projekt zakłada dwuetapową procedurę: 

  1. polecenie usunięcia naruszeń, 
  2. decyzję administracyjną (decyzja będzie mogła zostać wydana dopiero w przypadku niewykonania polecenia inspektora pracy) lub skierowanie sprawy do sądu.

Mechanizm ten wprowadza element regulacyjnej presji, już na etapie kontroli PIP przedsiębiorca będzie zmuszony do szybkiego podjęcia decyzji dotyczącej modelu współpracy.  

4. Konsekwencje wykraczające poza prawo pracy 

Najistotniejszym aspektem projektowanych zmian są ich skutki systemowe. Decyzja PIP automatycznie wpływa bowiem na obszary pozostające poza prawem pracy, w tym: 

    • rozliczenia podatku dochodowego (umowa o pracę = 
    • konieczność stosowania opodatkowania w formie skali podatkowej), 
    • obowiązki płatnika składek ZUS, 
    • wpłaty na fundusze pracownicze. 

Oznacza to, że zagadnienie kwalifikacji zatrudnienia staje się jednocześnie zagadnieniem podatkowym i finansowym, a nie wyłącznie kadrowym. 

5. Większa egzekwowalność przepisów 

Nowelizacja wzmacnia również narzędzia kontrolne poprzez: 

    • podwyższenie sankcji finansowych (do 90 000 zł), 
    • możliwość prowadzenia kontroli zdalnych, 
    • wprowadzenie interpretacji indywidualnych Głównego Inspektora Pracy. 

Szczególnie ostatni element może stać się narzędziem prewencyjnego zarządzania ryzykiem regulacyjnym (analogicznie do interpretacji podatkowych). 

6. Co zmienia się z perspektywy zarządu i działów HR? 

Projektowane regulacje nie eliminują współpracy B2B, lecz zmieniają sposób jej oceny. Kluczowe staje się pytanie nie o to, czy dana forma zatrudnienia jest dopuszczalna, lecz czy sposób jej wykonywania jest spójny z przyjętym modelem prawnym. 

W praktyce największe ryzyko dotyczy organizacji, w których współpracownicy B2B funkcjonują operacyjnie jak pracownicy etatowi. 

Zmiana ta powoduje, że analiza modeli zatrudnienia staje się elementem zarządzania ryzykiem regulacyjnym na poziomie strategicznym. 

7. Rekomendowane kolejne kroki dla przedsiębiorców 

W obecnym otoczeniu regulacyjnym szczególnego znaczenia nabiera podejście wyprzedzające, obejmujące m.in.: 

    • przegląd stosowanych modeli współpracy, 
    • identyfikację obszarów podporządkowania pracowniczego, 
    • analizę skutków podatkowo-składkowych alternatywnych rozwiązań, 
    • wdrożenie procedur i zmian organizacyjnych ograniczających ryzyko reklasyfikacji. 

8. Co to oznacza w praktyce? 

Nowelizacja ustawy o PIP nie wprowadza zakazu współpracy B2B, lecz znacząco zwiększa możliwość jej weryfikacji przez organy państwowe. Jednocześnie zwiększa się ryzyko – z niskiego poziomu ryzyka sporu sądowego na ryzyko administracyjne, które może zmaterializować się już na etapie kontroli. 

Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność traktowania modeli zatrudnienia jako obszaru wymagającego regularnego audytu prawno-podatkowego, a nie wyłącznie decyzji operacyjnej.